,,Każde miasto, niezależnie od wielkości i liczby mieszkańców
                                                                                    ma swoją przeszłość „dumną i chmurną, trudną i piękną”. 

Namysłów, dziś miasto powiatowe, kiedyś siedziba książąt piastowskich, położony jest w północno-zachodniej części województwa opolskiego, w obrębie Równiny Oleśnickiej, na wysokości 152 m n.p.m. Główną rzeką Równiny Oleśnickiej jest Widawa, stanowiąca prawy dopływ Odry, do której uchodzi poniżej Wrocławia. Widawa początkowo płynie z północy na południe, a następnie koło Namysłowa skręca na zachód. W miejscu, w którym rzeka zmienia swój bieg na zachodni ulokowana została osada zwana Namysłowem. 

Poprzednikiem powstałego w XIII wieku na prawie niemieckim miasta Namysłowa była osada na prawym brzegu Widawy zwana Starym Miastem (obecnie dzielnica Namysłowa). Dokumenty pozwalają sformułować twierdzenia, że obszar ten związany był już wtedy z kościołem, który usytuowany został na tym samym miejscu co dzisiejszy (Niepokalanego Poczęcia NMP), mając za patronkę Św. Marię Magdalenę. Parafia powierzona osobie z otoczenia Henryka I Brodatego nie mogła być byle jakim beneficjum, a kościół namysłowski mógł być jednocześnie uważany za kaplicę książęcą, związaną z jedną z siedzib panującego. Znajdował się tu także dwór należący do Henryka II Pobożnego, służący do składowania zboża.  

Stare Miasto wchodziło pierwotnie w skład księstwa śląskiego. Z chwilą powstania księstwa wrocławskiego stało się jego częścią. W czasie panowania Piastów wrocławskich nastąpiła lokacja właściwego Namysłowa, na lewym, przeciwległym brzegu Widawy. Kiedy to się stało dokładnie nie wiadomo, gdyż dokument lokacyjny się nie zachował. Na podstawie analizy zachowanych dyplomów, a także biorąc pod uwagę ówczesną sytuację polityczną na Śląsku można w tej kwestii wysunąć trzy hipotezy, o mniejszym lub większym stopniu prawdopodobieństwa. I tak można przypuszczać, że lokacja nastąpiła po 1242  a przed 14 marca 1249 rokiem, na mocy decyzji Bolesława II Rogatki, ewentualnie dopiero w latach 60 – tych (Henryk III Biały) lub 70 – tych (Henryk IV Probus). Według mnie lokacja miasta w latach 70 – tych wydaje się być zbyt późna. Moim zdaniem nastąpiła wcześniej. Jeśli nie lokował Namysłowa Bolesław II Rogatka, to na pewno uczynił to Henry III Biały. Natomiast Henryk IV Probus roztoczył opiekę nad już lokowanym miastem. Książę ten wykupił w 1278 roku wójtostwo, co umożliwiło rozwój pełnej samorządności. Wtedy też lub za panowania jego następcy wzniesiono na rynku obiekt, który w późniejszym czasie zastąpił ratusz.  

W 1294 roku Namysłów przeszedł pod berło Henryka I (III) głogowskiego. Pierwszy etap formowania miasta był w chwili przejęcia przez niego władzy zamknięty. Rozwinęło ono swą strukturę i osiągnęło znaczny poziom powodzenia ekonomicznego. Błędem byłoby jednak stwierdzenie, że Piastom głogowskim pozostało jedynie zbieranie owoców pracy poprzedników. Miasto rozwijało się bowiem w dalszym ciągu. W latach 1294 – 1323 istniała w mieście mennica książęca. Wprawdzie nie ma żadnych wzmianek źródłowych o tej instytucji, ale jej istnienie w tym czasie potwierdzają liczne monety, które noszą albo napis NAMYSLAVIA, albo herb miasta. Na tej podstawie mennicy namysłowskiej można przypisać cały szereg kwartników, które dadzą się podzielić na dwie grupy: książęce i miejskie. Warto także wspomnieć, że Namysłów stał wówczas jak świadczą wyobrażenia na monetach na czele bliżej nieznanej unii monetarnej, w skład której wchodziły również: Oleśnica, Trzebnica i Wołów.  

Największe jednak znaczenie polityczne miasto osiągnęło za panowania Konrada I namysłowskiego. Książę ten odziedziczył Namysłów starannie przygotowany do roli stolicy samodzielnego księstwa, głównego ośrodka władzy i gwaranta ekonomicznego domu książęcego. Władca ten dbając o własny interes, musiał podołać roli dobrego opiekuna. Konrad wzniósł w Namysłowie zamek z drzewa i gliny, który następnie ustanowił swoją siedzibą. Zamek zamieszkiwali, poza władcą księstwa namysłowskiego, rycerze broniący miasta od napadów i służba zamkowa. Niestety, samodzielne księstwo namysłowskie nie przetrwało długo. Konrad I po śmierci brata przeniósł swą siedzibę z Namysłowa do Oleśnicy. Po przegranej wojnie z Władysławem Łokietkiem zmuszony został warunkami pokoju z 1323 roku zawartego w Krakowie do odstąpienia Namysłowa księciu Bolesławowi III brzesko – legnickiemu. Tenże Bolesław złożył hołd lenny królowi Czech Janowi Luksemburczykowi, przez co miasto stało się lennem czeskim. Podkreślić tutaj trzeba, że nie był on ani pierwszym, ani jedynym księciem, którego sytuacja polityczna zmusiła do takiego kroku. Od tej pory Namysłów był uzależniony od suzerena, ale tylko w sprawach zasadniczych z perspektywy Pragi. Ster decyzji należał nadal do miejscowych Piastów, którzy z konsekwencją lepszej sprawy rozdrabniali i marnotrawili swe dziedzictwo. Dalsze losy Namysłowa są tego doskonałym przykładem. Bolesław III najpierw zastawił Namysłów księciu cieszyńskiemu, potem odkupił go i przekazał w zastaw królowi polskiemu Kazimierzowi Wielkiemu.  

Sprzeczność interesów Piastów krakowskich i Luksemburgów wobec Śląska doprowadziła do konfrontacji zbrojnej, której efektem był pokój namysłowski. Chociaż nie należał do najważniejszych do dziś wzbudza zainteresowanie i kontrowersje wśród historyków. Nie wyciszył bowiem wszystkich antagonizmów, choć kładł podwaliny pod porozumienie. Rzecz oczywista rokowania namysłowskie nie miały bezpośredniego wpływu na losy miasta nad Widawą. Niedługo potem synowie Bolesława III odsprzedali ziemię namysłowską królowi czeskiemu, Karolowi IV. Efektem takiego obrotu spraw stało się wejście Namysłowa w granice Królestwa i Korony Czeskiej.  

Rok 1359 przyniósł zmiany. Namysłów wychodząc z rąk Piastów został posiadłością Luksemburgów. Jednocześnie włączono go w obręb księstwa wrocławskiego. Od tej pory miasto położone było na pograniczu czesko – polskim, co spowodowało, że zostało ufortyfikowane i miało ponadlokalne znaczenie.  

Namysłów był niewątpliwie jednym z ważniejszym miast śląskich. Miał bowiem wszystkie ważniejsze budowle świeckie i sakralne charakteryzujące ówczesne miasta. Historia Namysłowa była nierozerwalnie związana z polityką Piastów. To oni decydowali o teraźniejszości i przyszłości miasta.  

Co do dziś zostało ze średniowiecznej świetności grodu? Na pewno wielowiekowa tradycja. Mam na myśli tutaj symbolikę znaku herbowego oraz browarnictwo. Namysłów już w średniowieczu znany był z produkcji smacznego piwa. Napój ten wywożony daleko przypominał o istnieniu grodu. Namysłowski browar do dzisiaj jest wizytówką miasta. Dziś wyróżniają także Namysłów pieczołowicie zachowywane zabytki architektoniczne, świadkowie dawnej chwały. 

Na koniec pragnę zacytować słowa Aleksandra Wallis’a: 

„Miasto jest znakomitą wykładnią możliwości i ograniczeń […] wykorzystanych szans, zmarnowanych okazji […].” 

Czy Namysłów wykorzystał swoją szansę? Odpowiedź na to pytanie pozostawiam czytelnikowi.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Kamila Jaruga